Կոդից մինչև պիքսելներ. ինչպես է աշխատում վեբ-ռենդերինգը
Այս հոդվածը քննում է, թե ինչպես են վեբ դիտարկիչները ռենդերում բովանդակությունը՝ կենտրոնանալով retained և immediate ռեժիմների վրա։ Այն անցնում է կոդից մինչև էկրանին երևացող պատկերի ճանապարհը և ցույց տալիս, թե դա իմանալը ինչպես կարող է հանգեցնել ավելի լավ վեբ դիզայնի և օպտիմալացման։
2024-ին լրանում է 8 տարի, ինչ սկսել եմ աշխատել IT ոլորտում։ Սկսել եմ 2016-ին որպես junior UI դիզայներ և որոշ ժամանակ անց անցել եմ front end մշակողի դերի։ Էկրանին, հատկապես դիտարկիչում, բաներ շարժելը միշտ գրավել է ինձ։ Այդուհանդերձ, միայն բավականին վերջերս եմ կարգի բերել իմ գիտելիքը այն մասին, թե այնտեղ իրականում ինչպես է ռենդերինգը կատարվում։
Իհարկե, հիմունքներին ծանոթ էի։ Բայց կային 2 բան, որ հասկանում էի ինտուիտիվ՝ առանց դրանց իսկապես տեղյակ լինելու. գրաֆիկական օգտատիրոջ ինտերֆեյսներ կառուցելու եղանակների ֆորմալ դասակարգումը և այն, թե այդ մոդելներից որին են հետևում դիտարկիչները։
Դիզայնի pattern-ներ
Ուրեմն, ի՞նչ տարբերակներ ունենք օգտատիրոջ ինտերֆեյսներ կառուցելու համար։ Մեջբերելով մի լեգենդի՝ գոյություն ունի հիմնականում 2 դպրոց։ Կարող ենք ընտրել կա՛մ retained, կա՛մ immediate ռեժիմը։
Retained ռեժիմ
Retained ռեժիմում համակարգը պատասխանատու է ձեր ռենդերած յուրաքանչյուր օբյեկտի կառավարման և պահպանման համար։ Այն նաև առաջարկում է բազմաթիվ հարմար աբստրակցիաներ, որոնք UI-ի կառուցումը դարձնում են ավելի արագ, օրինակ՝ input-ներ, կոճակներ և այլն։ Դիտարկիչում HTML-ը տալիս է տարրերի կառուցվածքը, CSS-ը սահմանում է, թե ինչպես են դրանք երևում, իսկ JavaScript-ը սահմանում է դրանց վարքագիծը (թեև այդ վերջին մասը պարտադիր չէ)։ Այնուհետև համակարգը հոգում է դրանց վիճակի մասին։
Այս ամենը բավականին պարզ է։ Վերևի ձախ անկյունից 5 պիքսել հեռու անիմացված ուղղանկյուն նկարելու համար պետք է HTML-ի մեկ տող և CSS-ի մի բուռ տողեր, ինչպես CodePen-ում կառուցված «Browser - retained mode» դեմոյում։
Երբ վիճակը (այս դեպքում՝ ֆոնի գույնը) փոխվում է, կարիք չկա վերանկարել յուրաքանչյուր օբյեկտ։ Դրանց վիճակը պահպանվում է (retained)։ Կարող եք փոխել դրանց վարքագիծը, բայց դիտարկիչը դեռ հոգում է դիրքի, ֆոնի գույնի, իրադարձությունների մշակման և այլնի հետևելու մասին։
Immediate ռեժիմ
Immediate ռեժիմը մի փոքր այլ կերպ է աշխատում։ Այստեղ մշակողը պատասխանատու է գրաֆիկական օբյեկտ կառուցելու, դրա հատկությունները սահմանելու և անհրաժեշտության դեպքում դրանք բացահայտորեն թարմացնելու համար։ Սա սովորաբար տեղի է ունենում render loop-ի ներսում։ Որոշ հնարավորություններ գուցե պետք լինի սկզբից կառուցել։ Որպես մշակող՝ դուք եք հետևում յուրաքանչյուր պիքսելին։ Ձեր հետևում չկա որևէ սեփական կարծիք ունեցող համակարգ։ Ամեն ինչ ձեզնից է կախված։
Made with ImgFlip
Այս մոտեցումը կարող է ծանոթ լինել նաև դիտարկիչից, ինչպես CodePen-ում կառուցված «Browser - immediate mode» դեմոյում։
Մենք սկսեցինք կառուցել նույն անիմացված ուղղանկյունը (գրեթե) առանց HTML-ի և CSS-ի, և գործը ավելի դժվարացավ։ Ոչինչ չի հոգում հիմունքների մասին, ինչպիսիք են գույների փոխակերպումը կամ CSS-ով նախորդ օրինակում սահմանված 2 գույների միջանկյալ գույների հաշվարկը։ Տեքստը ուղղանկյան նկատմամբ ճիշտ հավասարեցնելը նույնպես դժվար է վերարտադրել, քանի որ այն մեր փոխարեն անելու ներկառուցված եղանակ չկա։ draw ֆունկցիան կատարվում է յուրաքանչյուր կադրի ժամանակ, և վիճակը չի պահպանվում։ Մենք ենք պետք է այն պահպանենք ամեն անգամ։
Այսպես են աշխատում գրաֆիկական API-ները։ Դիտարկիչում canvas տարրը կարելի է դիտարկել որպես immediate1 ռեժիմի «անկլավ»։
Իսկ եթե ուզում եք ավելի նուրբ վերահսկողություն, կարող եք 2D context-ից անցնել WebGL, WebGL2 կամ WebGPU context-ների (որտեղ աջակցվում է)։

Retained-immediate հիերարխիան
Երբ ինչն օգտագործել
Retained ռեժիմում համակարգը գործում է որպես մի տեսակ պատյան, որը աշխատանքը դարձնում է ավելի արագ և ճկուն։ Ընտրեք այն, երբ ժամանակ չունեք իրականացնելու այնպիսի էական բաներ, ինչպիսիք են layout-ի կառավարումը, մատչելիության հնարավորությունները կամ SEO-ն։ Սա իդեալական տարբերակ է ստատիկ բովանդակության համար՝ ձևեր, պարբերություններ, input-ներ կամ պատկերներ։
Immediate ռեժիմը առավելություն ունի այնտեղ, որտեղ վերահսկողությունն ու արտադրողականությունը առանցքային են՝ անընդհատ փոփոխվող միջավայրերում, ինչպիսիք են խաղերը կամ տվյալների վիզուալիզացիաները։

GUI ռեժիմների կիրառման դեպքերը
HTML, CSS և պիքսելներ
Ուրեմն դիտարկիչը աշխատում է retained ռեժիմում։ Բայց ինչպե՞ս է դա մանրամասն աշխատում։ Եկեք խորանանք։ Քանի որ ինտերնետի մեծ մասը նախընտրում է Chrome-ը, որպես օրինակ կօգտագործեմ դրա ռենդերինգի շարժիչը՝ Blink-ը։
Հետևյալը պարզեցված է, բայց պետք է բավական լինի որպես ընդհանուր ակնարկ։ Հաճախ կհղեմ գիտելիքի հիանալի աղբյուրի՝ Steve Kobes-ի The Life Of A Pixel ներկայացմանը։ Իսկ եթե ուզում եք ավելին իմանալ Blink-ի մասին ամբողջությամբ, խորհուրդ եմ տալիս կարդալ այս փաստաթուղթը։
Parsing և DOM-ի կառուցում
Blink-ը սկսում է HTML-ը և CSS-ը վերլուծելով (parsing)՝ DOM ծառը կառուցելու համար. սա Chrome-ի ներքին մոդելն է էջի։ V8 շարժիչի շնորհիվ այն կարելի է փոխել JavaScript-ով։ Զուգահեռաբար CSS-ը վերլուծվում է, և յուրաքանչյուր տարրի համար հաշվարկվում են ոճի արժեքները։ Դրանք կարող եք տեսնել developer tools-ի «Computed» ներդիրում։

Parsing-ի և DOM-ի կառուցման դիագրամ
Ռենդերինգի pipeline
Հաջորդը ռենդերինգն է։
- Layout (Reflow)
Դրա առաջին փուլը layout գործընթացն է (կոչվում է նաև reflow)։ Դրա խնդիրները ներառում են՝
- Երկրաչափության հաշվարկ։ Այն հաշվում է փաստաթղթի յուրաքանչյուր DOM տարրի կոորդինատներն ու չափերը։
- Տարրերի դասավորում։ Այն բովանդակության բլոկները դասավորում է որոշակի կարգով։ Տարբեր layout տեսակներ օգտագործում են տարբեր կարգեր, բայց ամենապարզը՝ flow layout-ը, դրանք դասավորում է block կամ inline ուղղությամբ։
- Տեքստի չափում։ Ավելի ճշգրիտ՝ տեքստային հատվածների (runs of text) չափում։ «Տեքստային հատվածը» նույն ոճն ունեցող և նույն layout բլոկի ներսում գտնվող նիշերի հաջորդականություն է, օրինակ՝ որոշակի
font-family,font-sizeև այլն ունեցող պարբերություն։ Տեքստի չափումը, ըստ էության, նշանակում է տեքստային բովանդակության լայնության և բարձրության որոշում։ - Bounding rect-երի հաշվարկ։ Վերջում layout-ը հաշվում է տարբեր bounding rect-երը, որ կարող է ունենալ տարրը, օրինակ՝ border box կամ overflow rect։
Սակայն այն աշխատում է առանձին ծառի վրա, որը հայտնի է որպես layout ծառ։ Դրանում մեկ DOM հանգույցը սովորաբար համապատասխանում է մեկ layout օբյեկտի։ Սակայն դա միշտ չէ, որ ճիշտ է։ display: none ունեցող հանգույցները և span տարրերը ցուցադրման օբյեկտ չեն ստանում (եթե span-ը չի կրում layout-ի վրա ազդող ոճեր)։
- Paint
Paint-ի ժամանակ յուրաքանչյուր layout օբյեկտ ստանում է display item՝ paint operation-ների ցուցակով։ Paint operation-ները հրահանգներ են, որոնք դիտարկիչին ճշգրիտ ասում են, թե ինչպես պետք է նկարվեն տարրերը։
Paint-ը հետևում է stacking order-ին, այլ ոչ թե DOM ծառի կարգին։ Այդպես համընկնող տարրերը ճիշտ են դասավորվում իրար վրա։ Stacking order-ը կարող եք փոխել CSS-ում տարրիz-index-ը կարգավորելով։

Paint գործընթացի դիագրամ (պարզեցված)
- Raster
Վերջում**,** display item-ները վերածվում են GPU հիշողության մեջ պահվող գույնի արժեքների bitmap-ների։ Raster գործընթացը նաև վերծանում է ձեր HTML-ում և CSS-ում հիշատակված բոլոր պատկերային ռեսուրսները։

Ռենդերինգի pipeline-ի դիագրամ
Օպտիմալացումներ
Սակայն վեբ էջը մնում է ինտերակտիվ, ուստի pipeline-ը պետք է դինամիկ կերպով հարմարվի փոփոխություններին և օգտատիրոջ մուտքին։ Դիտարկիչը սա լուծում է 2 եղանակով։
Animation Frame
Նախ՝ renderer-ը ստեղծում է անիմացիոն կադրեր, որոնցից յուրաքանչյուրը տվյալ պահի վիճակի ամբողջական տեսողական նկար է։ Այլ կերպ ասած՝ pipeline-ի մեկ անցման արդյունք։ Եթե հիշեք մի քանի պարբերություն առաջ canvas օրինակը, դրա հետքը կնկատեք window.requestAnimationFrame-ում։ Դա մեր render loop-ն է։ Թեև դիտարկիչը հիմնականում աշխատում է retained ռեժիմում, այն սահուն կերպով խառնում է immediate ռեժիմի ոճի այս գործողությունները՝ առաջարկելով և՛ արդյունավետություն, և՛ վերահսկողություն։

Retained և immediate ռեժիմները դիտարկիչի ներսում
Reflow և Repaint
Երկրորդ՝ երբ ինչ-որ բան փոխվում է, դիտարկիչը որոշում է, թե pipeline-ի որ փուլերը պետք է թարմացվեն, կամ այլ կերպ ասած՝ անվավեր (invalidated) դառնան։ Դա անելիս այն փորձում է հնարավորինս շատ վերօգտագործել ռենդերինգի նախորդ արդյունքը։
Սակայն դա միշտ հնարավոր չէ։ Որոշ անվավերացումներ կարող են թանկ լինել, հատկապես երբ դրանք ազդում են DOM-ի մեծ մասերի վրա։ Այդ իսկ պատճառով ավելորդ reflow-ներն ու repaint-ները համարվում են վնասակար։ Լավ պրակտիկա է հենվել GPU-ով արագացվող CSS հատկությունների վրա, ինչպիսիք են transform-ը կամ opacity-ն։
Compositing և Tiling
Այդուհանդերձ, երբ reflow կամ repaint իսկապես տեղի է ունենում, դիտարկիչը փորձում է սահմանափակել արտադրողականության գինը։ Դրա կենտրոնական մեխանիզմը compositing-ն է, որը վեբ էջը բաժանում է մի քանի շերտի։ Յուրաքանչյուր շերտ raster է արվում առանձին, հաճախ GPU-ի արագացմամբ։ Compositing-ի վերջին փուլը, երբ շերտերը միավորվում են մեկ համահունչ պատկերի մեջ, արդյունավետ կերպով կատարվում է առանձին thread-ում՝ ռենդերինգն ու ինտերակցիան սահուն պահելու համար։
Scroll-ը լավ օրինակ է. բովանդակության շերտը շարժվում է օգտատիրոջ գործողությանը ի պատասխան, մինչդեռ մեկ այլ շերտ այն կտրում է։

Compositing-ի դիագրամ
Բացի այդ, քանի որ մեծ շերտերը միանգամից raster անելը կարող է թանկ լինել, Blink-ը դրանք բաժանում է tile-երի։ Արդյունքում raster են արվում բովանդակության միայն տեսանելի մասերը, ինչը բարելավում է արտադրողականությունը։
Դիտարկիչները իրականացնում են է՛լ ավելի շատ մեխանիզմներ՝ բովանդակությունը արագ մատուցելու համար։ Եթե հետաքրքրված եք ավելին իմանալ, նայեք ավելի վաղ հղված փաստաթղթերին։
Ամփոփում
Առօրյայում մենք իրականում չենք մտածում, թե ինչպես են աշխատում դիտարկիչները։ Երբ վեբ էջում ինչ-որ բանի վրա սեղմում ենք կամ սահիկ ենք քաշում, թվում է՝ ամեն ինչ տեղի է ունենում ակնթարթորեն։ Front end մշակողները սովորում են ամենօրյա աշխատանքի համար անհրաժեշտ հիմունքները, օրինակ՝ դիտարկիչի API-ների օգտագործումը կամ DOM-ի հետ աշխատանքը։ Բայց նույնիսկ նրանք հազվադեպ են անհրաժեշտից ավելի խորանում։
Ներսում տեղի ունեցողը ուսումնասիրելը կարող է լինել ոչ միայն լուսավորիչ, այլև գործնական՝ ճիշտ դիզայնի pattern-ներ և ճարտարապետություններ ընտրելիս, ինչպես նաև նոր կամ առկա նախագծերը օպտիմալացնելիս։ Իսկ եթե բավականաչափ գիք եք, դա կարող է նաև մեծ զվարճանք լինել։
Բոլոր դիագրամները պատրաստվել են Excalidraw-ով